Stage nieuws

Ken je rechten als stagiair(e)

Is het acceptabel dat je als stagiair op je stageplaats moet zwijgen over je geloof of je seksuele voorkeur moet verbergen? Moet je als (toekomstig) stagiair accepteren dat je niet in aanmerking komt voor een stage omdat het bedrijf vindt dat mannen met lang haar niet representatief zijn. En is het redelijk dat je de stageplek niet krijgt omdat je dyslectisch bent? Is het begrijpelijk dat je stagecontract niet wordt verlengd omdat je zwanger bent?

Dat stagiairs om veel, en uiteenlopende redenen ongelijk kunnen worden behandeld, weet de Commissie Gelijke Behandeling als geen ander.

Wat is de Commissie Gelijke behandeling?

De CGB is een landelijke instantie die toeziet op de uitoefening van de wetgeving gelijke behandeling en die ook discriminatie in het onderwijs en bij de arbeid verbiedt. Door de jaren heen krijgt de CGB veel klachten van stagiairs binnen, die zich benadeeld voelen vanwege hun 'buitenlands' accent of religieuze kleding, maar ook vanwege hun zwangerschap, rolstoelgebruik, man of vrouw zijn, en seksuele voorkeur.

Klacht indienen bij de CGB

Voel je je als stagiairs ongelijk behandeld op één of meer van de non-discriminatiegronden uit de wet dan kan je een beroep doen op wettelijke bescherming en een klacht indienen bij de Commissie Gelijke Behandeling. De CGB noteert niet alleen je klacht maar doet er ook iets mee. De CGB kan namelijk een zitting houden waarin de betrokken partijen hun visie op de zaak toelichten. Daarna brengt de CBG een (openbaar) oordeel uit: heeft de bewuste werkgever of onderwijsinstelling bij de wet verboden onderscheid gemaakt door zijn handelwijze, of niet? Op deze manier kunnen stagiairs ongelijke behandeling aan de kaak stellen. De stageaanbieders of onderwijsinstellingen worden zich bewust van het discriminerend handelen en leren dit te herkennen.

Stageaanbieders zich van geen kwaad bewust

Overigens zijn stageaanbieders zich meestal van geen kwaad bewust. Ze gaan ervan uit dat ze redelijke eisen stellen aan stagiairs. Dit geldt vooral voor eisen die neutraal zijn, maar die in hun concrete toepassing er toe leiden dat een bepaalde groep speciaal wordt getroffen. Een voorbeeld hiervan is een verbod van (alle) hoofddeksels op het werk. Dit treft in de praktijk werknemers die vanwege hun geloof of een ziekte, een hoofddoek of pet moeten dragen. Zij kunnen niet gelijk worden gesteld aan werknemers die om 'modieuze' redenen een pet of hoofddoek dragen, en deze ook zonder veel problemen kunnen afdoen. Juist dit type 'indirecte', en vaak onvoorziene en onbedoelde ongelijke behandeling, blijkt een probleem bij stages omdat het gaat om neutrale eisen die niet zo eenvoudig te herkennen zijn als ongelijke behandeling.

Ongelijke behandeling tijdens het gehele stagetraject

Uit de klachten die de Commissie krijgt voorgelegd, blijkt dat ongelijke behandeling van stagiairs zich niet alleen beperkt tot de toegang tot stages (sollicitatie, aannemen) maar zich ook kan voordoen tijdens het gehele stagetraject (stagebegeleiding, beoordeling). In feite kan ongelijke behandeling optreden in alle vier de stadia van het stageproces: bij het aannemen, bij de behandeling op de stageplaats door stageaanbieder en/of collega's, bij de stagebegeleiding en bij de beoordeling (tussentijdse en eindbeoordeling).

Discriminatie bij het aannemen.

Hoewel over ongelijke behandeling bij de werving en selectie al veel bekend is, wordt discriminatie ook daar niet altijd (h)erkend. Zoals eerder gesignaleerd, ervaren veel stageaanbieders - maar ook stagiairs zelf! - algemene kledingeisen niet als onredelijk. Toch kunnen deze bij nader inzien discriminerend zijn omdat ze in hun toepassing bepaalde groepen onevenredig benadelen. Bijvoorbeeld: vrouwen mogen wel oorbellen dragen en lang haar hebben en mannen niet. De mannen bevinden zich dan in de onevenredige benadeelde positie.

Algemeen bekend is ook dat een stageaanbieder een student niet mag afwijzen om zijn handicap, maar minder bekend is dat hij de student niet mag beoordelen op een algemeen idee of vooroordeel over die handicap. De werkgever moet een student met een handicap altijd beoordelen op zijn of haar individuele capaciteiten. Daarnaast moet een stageaanbieder, indien nodig, aanpassingen maken die een stagiair nodig heeft om het werk te kunnen doen. Namelijk ook studenten met een handicap moeten werkervaring op kunnen doen die hen kwalificeert voor een baan.

Discriminatie bij de 'behandeling' op de stageplaats

De stageaanbieder moet stagiairs een discriminatievrije werkplek garanderen. Deze plicht houdt ook in dat een stageaanbieder rekening moet houden met bijzondere omstandigheden van de stagiair. Wanneer een stagiaire zwanger is dan moet ze bijvoorbeeld vrijstelling krijgen betreffende risicovolle taken, zoals zwaar tilwerk. Iets vergelijkbaars geldt voor stagiairs met een handicap of chronische ziekte. In diezelfde lijn schrijft de wet ook voor dat rekening moet worden gehouden met gewetensbezwaren van stagiairs die voortvloeien uit hun religie of levensbeschouwing.

Discriminatie bij begeleiding en beoordeling

Het komt voor dat stagiairs de indruk krijgen dat een stagebegeleider minder tijd steekt in de begeleiding of dat ze een bepaalde beoordeling krijgen en dat dit te maken heeft met hun afkomst of geslacht.

Ken je rechten maar ook je verantwoordelijkheden!

Als de CGB uitspraak doet over een klacht over ongelijke behandeling bij stages, is het kwaad al geschied. Toch kan het inzicht dat in strijd met het wettelijk discriminatieverbod is gehandeld, ook preventief werken. Kennis van je rechten en van typen van discriminatie maakt alert en helpt zo discriminatie te voorkómen. Geen enkele stageaanbieder of stagecoördinator zit immers te wachten op klachten over discriminatie. Wat ook helpt, is dat alle betrokkenen bij het stageproces zich bewust zijn van de eigen verantwoordelijkheden die zij hebben m.b.t. het stagetraject.

De stageaanbieder

In de aanneem-fase heeft deze de plicht om een zorgvuldige, individuele afweging te maken over de geschiktheid van de kandidaat. Algemene stereotypen en vooroordelen mogen daarbij geen rol spelen. Bij de behandeling op de stage heeft de stageaanbieder de verantwoordelijkheid - en wettelijke plicht - om zijn stagiairs, op gelijke voet met andere werknemers, een discriminatievrije werkplek te bieden. Hij kan zich daarbij niet verschuilen achter discriminerende eisen of gedrag van derden (collega's, klanten), en is verplicht om rekening houden met bijzondere gevallen om ongelijke behandeling te voorkomen. Bij de beoordeling geldt dat het beoordelingstraject helder en transparant dient te zijn, zodat de student op geen enkele manier de indruk kan krijgen dat irrelevante groepskenmerken een rol kunnen spelen bij de beoordeling. Daarbij is het niet aan de stageaanbieder maar aan de onderwijsinstelling om te beoordelen of in geval van een aangepast stagetraject, de leerdoelen zijn gehaald. Daarnaast is de stage-instelling wettelijk verplicht om een goede klachtenregeling te hebben en klachten serieus te nemen, te onderzoeken en zorgvuldig af te handelen. De instelling moet werknemers die komen klagen over discriminatie, wijzen op de klachtenregeling en/of doorverwijzen naar een vertrouwenspersoon, indien aanwezig.

De onderwijsinstelling

De verantwoordelijkheid van de onderwijsinstelling om studenten te beschermen tegen discriminatie, gaat verder dan de eigen instelling en strekt zich uit tot de stageplaats. Indien bekend is dat een stageaanbieder discriminerende eisen of wensen stelt of de stagiair op de stage ongelijk behandelt, heeft de onderwijsinstelling de plicht om de stage-instelling hierop aan te spreken. En, hoewel het een wettelijke plicht is van onderwijsinstellingen om stagairs goed voor te bereiden op de arbeidsmarkt, mag een stagecoördinator nooit 'toegeven' aan discriminerende wensen en eisen van de werkgever of van 'de arbeidsmarkt'. Dit mag óók niet omdat men bang is dat de stageplaats anders verloren gaat. De instelling dient actief en duidelijke stelling te nemen tegen discriminatie. De Commissie beveelt onderwijsinstellingen aan om samen met stageaanbieders een contract op te stellen, waarin alle verantwoordelijkheden duidelijk zijn vastgelegd en waarin staat welk gedrag niet wordt getolereerd.

De stagiair

Bij de aanname voor een stage, heeft de stagiair een informatieplicht.

Dat wil zeggen dat hij of zij eventuele lichamelijke of geestelijke beperkingen, gewetensbezwaren of andere bijzonderheden, vroegtijdig aan de orde moet stellen, zodat de stage-instelling daar rekening mee kan houden. Je bent ook verplicht om samen met de stage-instelling naar oplossingen en aanpassingen te zoeken. Ook tijdens de stage moet de stagiair zélf aan de bel trekken wanneer deze meent slachtoffer te zijn van discriminatie. Je mag er dus niet van uitgaan dat het stagebedrijf dit ook ziet en ertegen op moet treden. Is het stagebedrijf niet op de hoogte van je klacht dan kun je het bedrijf later ook niet het verwijt maken dat er niets mee gedaan is en sta je dus zwak als je een klacht indient.

Kijk op www.cgb.nl

De Commissie Gelijke Behandeling stelt uiteraard niet alle stagiairs die een klacht indienen in het gelijk. Soms kunnen stagiairs hun vermoeden dat ten opzichte van hen onderscheid is gemaakt niet goed onderbouwen. En soms heeft een stageaanbieder gewoon ook een goed verweer dat hem vrijpleit. Toch heeft het in geval van twijfel zeker zin om dit uit te laten zoeken - daarvoor is een stage te belangrijk, als werkervaring en springplank naar betaald werk.

Procederen bij de Commissie Gelijke Behandeling is kosteloos, ook als je niet in het gelijk wordt gesteld. Ook biedt de CGB mediation aan, zodat stagiair en werkgever er samen uit kunnen komen.

naar boven

Stagevergoeding voor buitenlandse stagiair

Werkgevers die voor een buitenlandse stagiair een tewerkstellingsvergunning aanvragen zijn verplicht deze stagiairs met ingang van 1 november 2008 een stagevergoeding te verstrekken.

Volgens de wijziging van de Uitvoeringsregels Wet arbeid vreemdelingen behorende bij het Delegatie- en uitvoeringsbesluit Wet arbeid vreemdelingen mag de stagevergoeding niet lager zijn dan 50% van het minimumloon.

In verband met een toets op de stagevergoeding moet de werkgever bij zijn aanvraag om een tewerkstellingsvergunning een afschrift van de stageovereenkomst overleggen met daarin opgenomen de te verstrekken stagevergoeding aan de stagiair. De stagevergoeding dient exclusief de kosten van huisvesting, reiskosten en vergoeding voor kleding etc. te zijn.

Middelentoets

De middelentoets houdt in dat de vreemdeling moet voldoen aan de eis om zelfstandig te beschikken over voldoende middelen van bestaan. Als er een tewerkstellingsvergunning is afgegeven en er dus ook een stagevergoeding wordt verstrekt kan de IND besluiten de middelentoets te laten vervallen.

Naar boven

René Ydema, directeur Personeelszaken Aegon NL

Sinds 1 september 2004 is René Ydema directeur Personeelszaken Aegon Nederland. Meneer Ydema heeft een HEAO opleiding gevolgd. Destijds was stage lopen op de HEAO opleiding verplicht. Gelukkig kreeg student René Ydema hulp vanuit de opleiding in zijn zoektocht naar een stageplek. Als student liep hij stage bij de PTT.

Op de vraag hoe hij zijn stage heeft ervaren, antwoord meneer Ydema: "Geweldig! Het gaf me een goede indruk hoe het is om te werken bij een groot bedrijf." Het meeste wat meneer Ydema is bijgebleven van de stage is de hiërarchie binnen het stagebedrijf.

Meneer Ydema adviseert studenten om tijdens hun stage(s) vooral actief te zijn, vragen te stellen en op te komen voor zichzelf als de stage niet helemaal volgens verwachting verloopt.

Het antwoord op de vraag: "Wat raadt u studenten af om te doen tijdens de stage(s)?" is kort maar krachtig. Wat je vooral niet moet doen tijdens je stage is volgens meneer Ydema: "Afwachten."

Naar boven

Jan Meijroos, presentator Gamekings op TMF

Jan Meijroos is gamejournalist en tekstschrijver. Hij schrijft al 13 jaar over games en multimedia voor o.a. Power Unlimited, NRC Next, SP!TS, Kidsweek, Veronica Magazine en ComputerIdee. Daarnaast is hij een van de presentatoren van het programma GameKings op TMF en hij is regelmatig te horen als 'deskundige' in de Tros Nieuwshow op zaterdagmorgen op Radio 1. Ook geeft Jan Meijroos lezingen en seminars op het gebied van videogaming, de game-industrie en alles wat daarbij komt kijken.

Jan Meijroos heeft tegelijkertijd twee universitaire studies gedaan aan de Universiteit van Amsterdam. Hij studeerde Nederlands en Culturele Studies. Jan Meijroos wist al van te voren waar hij stage wilde lopen. Hij had zijn zinnen gezet op een stageplek bij OOR, een muziektijdschrift. Om aan deze stageplek te komen heeft hij een half jaar lang de toenmalige hoofdredacteur van OOR gestalkt totdat de hoofdredacteur zo gek werd van hem dat hij hem aannam als stagiair. De aanhouder wint!

Jan Meijroos heeft zijn stageperiode ervaren als: 'top' en 'waanzinnig'. Hij heeft van alle facetten veel geleerd; vergaderen, plannen, eindredactie, beeldredactie, aansturen, cd's bespreken, naar concerten gaan en interviews doen. Wat hem het meest is bijgebleven zijn de interviews met bands. Jan Meijroos:'Oh, wat was ik zenuwachtig bij de eerste keer. Als je opeens face to face staat met popartiesten... En dan kom je er ineens achter dat het ook maar gewoon mensen zijn die hun tanden poetsen en naar de wc gaan.'

Jan Meijroos adviseert studenten die gaan stagelopen vooral initiatief te tonen. Jan Meijroos: 'Als jij komt binnen wandelen, gaat de dagelijkse gang van zaken gewoon door. Mensen gaan zich niet 8 uur per dag over je ontfermen. Ga niet zitten wachten tot je een opdracht krijgt, maar kom zelf met voorstellen. Probeer ook heel snel contacten te leggen met verschillende mensen. Leer verschillende disciplines en wees niet bang om fouten te maken. Vraag proefopdrachten. Vraag begeleiding.'

Wat je vooral niet moet doen op je stageplek volgens Jan Meijroos is te snel denken dat je 'one of the boys / girls' bent. Jan Meijroos: 'Ken je plaats. Dit betekent niet dat je je stil moet houden maar ga niet direct te populair doen tegen leidinggevenden e.d. Op de klok te werken, is ook niet handig. Je wilt leren en ervaring opdoen. Een 9 tot 5 mentaliteit moet je dus thuis laten.

Naar boven